Jakie są objawy ADHD u dorosłych?

Jakie są objawy ADHD u dorosłych?

ADHD często kojarzy się przede wszystkim z dziećmi, jednak jest zaburzeniem neurorozwojowym, które może utrzymywać się także w dorosłości. U osób dorosłych objawy bywają mniej widoczne niż w dzieciństwie. Zamiast wyraźnej nadmiernej aktywności mogą pojawiać się między innymi wewnętrzny niepokój, trudności z organizacją, impulsywność albo problemy z utrzymaniem uwagi.

Jakie są objawy ADHD u dorosłych, jak wygląda diagnoza i gdzie można szukać pomocy? W artykule omawiamy najważniejsze informacje, pamiętając, że rozpoznanie ADHD może postawić wyłącznie odpowiednio wykwalifikowany specjalista.

Czy dorośli mogą mieć ADHD?

Tak. ADHD nie występuje wyłącznie u dzieci. Objawy rozpoczynają się w okresie rozwojowym, ale u części osób utrzymują się również w dorosłości. Z czasem mogą zmieniać swoje nasilenie i sposób, w jaki wpływają na codzienne funkcjonowanie.

Szacunki często wskazują, że ADHD może dotyczyć kilku procent osób dorosłych. Dokładne wartości różnią się jednak zależnie od przyjętej definicji, badanej populacji i metod diagnostycznych.

Nierozpoznane ADHD może wpływać między innymi na naukę, pracę, relacje, organizację obowiązków oraz samopoczucie. Nie oznacza to jednak, że każda trudność z koncentracją lub planowaniem świadczy o ADHD. Podobne problemy mogą mieć także inne przyczyny, dlatego potrzebna jest profesjonalna diagnoza.

Jakie są najczęstsze objawy ADHD u dorosłych?

Objawy ADHD u dorosłych można podzielić na trzy główne obszary: trudności z uwagą, nadruchliwość oraz impulsywność. Ich rodzaj i nasilenie mogą różnić się u poszczególnych osób.

Trudności z koncentracją i uwagą

Osoba dorosła z ADHD może:

• łatwo rozpraszać się pod wpływem bodźców z otoczenia;
• mieć trudności z kończeniem rozpoczętych zadań;
• przeoczać szczegóły lub popełniać błędy wynikające z nieuwagi;
• mieć problem ze słuchaniem dłuższych wypowiedzi;
• odkładać zadania wymagające długotrwałego skupienia;
• zapominać o terminach, spotkaniach i codziennych obowiązkach;
• często gubić przedmioty potrzebne w pracy lub życiu codziennym.

Pojedyncze sytuacje tego rodzaju zdarzają się większości ludzi. W przypadku ADHD trudności są jednak długotrwałe, występują w różnych obszarach życia i mogą wyraźnie utrudniać funkcjonowanie.

Problemy z organizacją i zarządzaniem czasem

ADHD u dorosłych może wiązać się z trudnością w planowaniu kolejnych etapów działania. Osoba może mieć wiele rozpoczętych zadań, ale nie wiedzieć, któremu z nich nadać priorytet.

Często obserwowane trudności to:

• niedoszacowywanie czasu potrzebnego na wykonanie zadania;
• problemy z dotrzymywaniem terminów;
• spóźnianie się;
• odkładanie obowiązków;
• trudność w utrzymaniu porządku;
• poczucie przeciążenia przy dużej liczbie zadań.

Nie należy automatycznie interpretować takich zachowań jako lenistwa lub braku motywacji.

Nadruchliwość i wewnętrzny niepokój

U dorosłych nadruchliwość nie zawsze oznacza ciągłe przemieszczanie się. Może przyjmować formę wewnętrznego napięcia, potrzeby stałego zajęcia, trudności z odpoczynkiem albo częstego poruszania rękami i nogami.

Niektóre osoby z ADHD mogą również:

• mówić dużo lub bardzo szybko;
• mieć trudność z pozostaniem bez ruchu podczas dłuższych spotkań;
• podejmować wiele aktywności jednocześnie;
• odczuwać potrzebę częstego zmieniania zajęcia.

Impulsywność

Impulsywność może przejawiać się działaniem pod wpływem chwili, zanim dana osoba rozważy możliwe konsekwencje. Może obejmować:

• przerywanie rozmów;
• trudność z czekaniem na swoją kolej;
• spontaniczne zakupy;
• podejmowanie pochopnych decyzji;
• szybkie reagowanie w sytuacjach emocjonalnych;
• trudność z hamowaniem wypowiedzi lub zachowania.

Nie każda osoba z ADHD doświadcza wszystkich wymienionych objawów. Ich obraz może również zmieniać się wraz z wiekiem i sytuacją życiową.

Jak wygląda diagnoza ADHD u dorosłych?

Nie istnieje pojedyncze badanie laboratoryjne ani jeden test internetowy, który pozwala samodzielnie potwierdzić ADHD. Kwestionariusze przesiewowe mogą wskazać, że warto skonsultować się ze specjalistą, ale nie zastępują diagnozy.

Ocena może obejmować:

• szczegółowy wywiad dotyczący obecnych trudności;
• informacje o objawach występujących w dzieciństwie;
• analizę funkcjonowania w pracy, domu i relacjach;
• standaryzowane kwestionariusze diagnostyczne;
• informacje od bliskich osób, jeżeli jest to możliwe i pacjent wyrazi zgodę;
• ocenę innych możliwych przyczyn objawów oraz zaburzeń współwystępujących.

Diagnozę powinien przeprowadzać specjalista mający doświadczenie w rozpoznawaniu ADHD u dorosłych. Zakres konsultacji może różnić się zależnie od sytuacji pacjenta i stosowanej procedury.

Jak pomóc dorosłej osobie z ADHD?

Wsparcie powinno być dopasowane do potrzeb konkretnej osoby. Pomocne może być spokojne omówienie tego, które sytuacje są dla niej najtrudniejsze, zamiast oceniania zachowania albo przypisywania go brakowi zaangażowania.

W codziennym funkcjonowaniu można rozważyć:

• dzielenie dużych zadań na krótsze etapy;
• używanie kalendarza, list zadań i przypomnień;
• ograniczenie liczby bodźców podczas pracy;
• ustalanie jasnych terminów i priorytetów;
• utrzymywanie możliwie regularnego rytmu snu;
• planowanie przerw;
• regularną aktywność fizyczną;
• korzystanie ze wsparcia specjalisty.

Sposób postępowania po diagnozie może obejmować psychoedukację, modyfikacje środowiska, wsparcie psychologiczne lub leczenie farmakologiczne. Decyzje dotyczące leczenia należy podejmować wspólnie z odpowiednio wykwalifikowanym specjalistą.

Czy kołdra obciążeniowa może wspierać dorosłą osobę z ADHD?

U części osób z ADHD mogą współwystępować trudności związane z przetwarzaniem bodźców sensorycznych. W takich przypadkach odpowiednio dobrane formy oddziaływania sensorycznego mogą stanowić element szerszego planu wsparcia.

Kołdra obciążeniowa jest wyrobem medycznym przeznaczonym do wywierania równomiernego nacisku powierzchniowego na ciało użytkownika. Może wspomagać regulację sensoryczną i relaksację, a także proces zasypiania oraz komfort snu. Może być stosowana jako element oddziaływania sensorycznego, szczególnie w terapii integracji sensorycznej, jeżeli jest to zgodne z indywidualnymi potrzebami użytkownika i instrukcją używania.

Kołdra obciążeniowa nie leczy ADHD, nie redukuje jego objawów i nie zastępuje diagnozy, leczenia ani terapii prowadzonej przez specjalistę. Reakcja na obciążenie może być indywidualna. Masę oraz sposób stosowania wyrobu należy dobierać zgodnie z instrukcją używania.

Źródła

• NHS – ADHD in adults
• CDC – Diagnosing ADHD
• NICE – Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management